Τη σύναξη της Παναγίας «Ἄξιον Ἐστί» (ή ἐν τῷ «Ἀδειν») και τη μνήμη του Αγίου Λουκά, Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, οι οποίοι τιμούνται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 11 εκάστου Ιουνίου, εορτάζει με την τέλεση Ιερής
Αγρυπνίας η ενορία της Υψώσεως Τιμίου Σταυρού Χολαργού. Η ακολουθία στον Ιερό Ναό της οδού Αναστάσεως θα ξεκινήσει στις 8.00 το βράδυ της Τετάρτης (10/6) και θα ολοκληρωθεί γύρω στη 1.00 μετά τα μεσάνυχτα.
Αγρυπνίας η ενορία της Υψώσεως Τιμίου Σταυρού Χολαργού. Η ακολουθία στον Ιερό Ναό της οδού Αναστάσεως θα ξεκινήσει στις 8.00 το βράδυ της Τετάρτης (10/6) και θα ολοκληρωθεί γύρω στη 1.00 μετά τα μεσάνυχτα.
Η εικόνα της Παναγίας «Ἄξιον Ἐστί» είναι μία από τις περίφημες εικόνες του Αγίου Όρους. Βρίσκεται στο Ναό του Πρωτάτου στις Καρυές του Αγίου Όρους, θεωρούμενη ως «κοινή εφέστιος προστάτις» εικόνα όλων των Αγιορείτικων Μονών, φέρουσα στο πλαίσιό της τις σφραγίδες και των 20 Μονών. Αρχικά, η εικόνα αυτή βρισκόταν σε ένα παντοκρατορινό κελί, στην τοποθεσία τη λεγόμενη κοιλάδα του «Ἄδειν», κοντά και κάτω από τη σκήτη του Αγίου Ανδρέα.
Την 11η Ιουνίου 980 μ.Χ. (κατά άλλους το 982 μ.Χ.), ο γέροντας έλειπε από το κελί, καθώς είχε πάει σε μια αγρυπνία στις Καρυές, αφήνοντας μόνο τον υποτακτικό του. Ο υποτακτικός τη νύχτα έκανε κανονικά τον κανόνα του. Ακούει σε μια στιγμή να του χτυπάνε την πόρτα, ανοίγει και βλέπει έναν περαστικό να του ζητάει να τον φιλοξενήσει, πράγμα που γίνεται. Συνεχίζει ο μοναχός τον κανόνα του μέχρι που φτάνει στην θ’ ωδή «Τὴν Τιμιωτέρα τῶν Χερουβείμ…».
Τότε, τον διακόπτει ο φιλοξενούμενος και του λέει: «Όχι, πρώτα θα πεις: Ἄξιον ἐστιν ὡς ἀληθῶς…», ως συμπλήρωμα του υπό του Κοσμά Μαϊουμά Μεγαλυνάριου της Θεοτόκου. Ο μοναχός ενθουσιασμένος ζητάει να του γράψει ο νέος τον ύμνο για να μπορεί να το ψάλλει και αυτός. Επειδή όμως δε βρέθηκε μελάνι και χαρτί μέσα στο κελί, ο μυστηριώδης ξένος μοναχός χάραξε τον ύμνο με το δάκτυλό του σε μια πέτρινη πλάκα και προσθέτοντας ότι έτσι πρέπει να ψάλλεται στο εξής ο ύμνος αυτός από όλους τους Ορθόδοξούς, έγινε άφαντος.
Οι Αγιορείτες έστειλαν την πλάκα στο Βασιλιά και στον Πατριάρχη Νικόλαο Χρυσοβέργη, ο οποίος ενέκρινε την εισαγωγή του αγγελικού αυτού ύμνου στο λειτουργικό βίο της Εκκλησίας. Τη δε εικόνα, μπροστά στην οποία ψάλθηκε για πρώτη φορά ο αγγελικός ύμνος, τη μετέφεραν στο Πρωτάτο, στο οποίο καθιερώθηκε να γίνεται και η ετήσια πανήγυρη σε ανάμνηση του θαύματος και προς τιμή της Θεοτόκου.
Σύμφωνα με το αρχαίο συναξάρι, η γιορτή αυτή αρχικά τελούνταν στο κελί όπου είχε γίνει το θαύμα και μάλιστα προς τιμή του Αρχάγγελου Γαβριήλ, που χωρίς άλλο ήταν ο θαυμαστός εκείνος ξένος μοναχός.
Έτσι, το Μεγαλυνάριο αυτό της Θεοτόκου που συνέθεσε ο Κοσμάς (ο Επίσκοπος Μαϊουμά), σήμερα ονομάζεται «Άξιον Εστί», εκ των δύο πρώτων λέξεων του Θεομητορικού αυτού Ύμνου, που έχει ως εξής:
Ἄξιον ἐστιν ὡς ἀληθῶς,
μακαρίζειν σὲ τὴν Θεοτόκον,
τὴν ἀειμακάριστον καὶ παναμώμητον,
καὶ μητέρα τοῦ Θεοῦ ἠμῶν.
Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ
καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ
τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον τεκοῦσαν,
τὴν ὄντως Θεοτόκον,
σὲ μεγαλύνομεν.
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει ότι το γεγονός αυτό είναι πολύ παλαιό και αυτό μαρτυρείται από τα Μηναία της Εκκλησίας, όπου στις 11 Ιουνίου αναγράφεται: «Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ Σύναξις τοῦ Ἀρχαγγέλου Γαβριὴλ ἐν τῷ Ἄδειν».
Η εικόνα «Ἄξιον Ἐστί» έχει διαστάσεις 70,5×44 εκ., χωρίς την αργυρή θήκη που την περιβάλλει. Λόγω του χρόνου που πέρασε, η μορφή της Θεοτόκου ήταν πολύ σβησμένη, αλλά μετά από ανακαίνιση διατηρείται σε ικανοποιητική κατάσταση και διαβάζεται η επιγραφή «Μήτηρ Θεού Καρυώτισσα». Κατασκευάστηκε στην Κωνσταντινούπολη κατά το πρότυπο της Παναγίας Ελεούσας του Κύκκου της Κύπρου, έργο του Ευαγγελιστού Λουκά και απεικονίζει τη Θεοτόκο με τη μορφή που είχε λίγο πριν την κοίμησή της
Ο Άγιος Αρχιεπίσκοπος Λουκάς, κατά κόσμον Βαλεντίν του Φέλιξ Βόινο-Γιασενέτσκι, γεννήθηκε το 1877 στο Κερτς της χερσονήσου της Κριμαίας. Έζησε και πάλεψε σαν Ιατρός και απλός πολίτης, σε δύο παγκόσμιους πολέμους και δεκάδες κινήματα ή επαναστάσεις.
Τα βάσανα, οι φυλακές της Σιβηρίας και το πολικό κρύο θα έπρεπε να τον είχαν σκοτώσει δεκάδες φορές. Και μόνο το γεγονός της επιβίωσής του σε τόσο ακραίες συνθήκες επί μήνες, θα πρέπει να αποδοθεί σε σωρεία θαυματουργικών παρεμβάσεων.
Η εξουσία με τις δολοπλοκίες της θα έπρεπε με τη σειρά της να τον είχε εκτελέσει και τελικά ο β’ παγκόσμιος πόλεμος και ο Στάλιν θα περίμενε κανείς ότι θα έσβηναν ό,τι πιθανόν είχε απομείνει από αυτόν τον άνθρωπο.
Ο Άγιος Λουκάς αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο, απόλυτα καταγεγραμμένο. Ελάχιστες φορές στη Νεότερη Χριστιανική Ιστορία θείες δυνάμεις κάνουν τόσο εμφανή την παρουσία τους σε ανθρώπινο ον και παραμένουν μαζί του προστατεύοντάς το μέχρι τον φυσικό θάνατο. Στην περίπτωση του Αγίου Λουκά η επιβίωσή του και μόνο αποτελεί κορυφαία απόδειξη της άμεσης σχέσης του με το θείο.
Η θεϊκή παρουσία συνεχώς παρεμβαίνει και ενεργεί στη ζωή του Αρχιεπισκόπου. Το συνεχώς αφορά πενήντα και πλέον χρόνια! Μισό αιώνα ο άγγελος του Θεού περιβάλλει με αόρατο πέπλο προστασίας έναν Ιατρό που χωρίς καν να το γνωρίζει, έμελλε να σώσει χιλιάδες ζωές και να αγιάσει σε εποχές σκότους.
Ο Κύριος, στο πρόσωπο του Αγίου Λουκά, ευλόγησε και ανύψωσε την επιστήμη και την έρευνα των ανθρώπων, αρκεί αυτή να μένει πάντα συνδεδεμένη με την Πίστη και τη Γνώση.
Στα χρόνια του, το κόμμα εκτελούσε χωρίς δίκη όποιον τολμούσε να κάνει ακόμα και το σημείο του Σταυρού. Χιλιάδες μοναχοί εκτελέστηκαν χωρίς δίκη. Χιλιάδες άνθρωποι θανατώθηκαν χωρίς λόγο, απλά διότι ο γείτονας (μέλος του κόμματος) τους κατέδιδε στην Επιτροπή Εκτέλεσης.
Ο Βαλεντίν Βόινο-Γιασενέτσκι, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Λουκάς, αντιμετώπισε με τρόπο μοναδικό δεκάδες κορυφαία κομματικά στελέχη του καθεστώτος και τις ποικίλες πιέσεις τους. Διώχθηκε, συκοφαντήθηκε, φυλακίστηκε και εξορίστηκε.
Σε εποχές απόλυτης θρησκευτικής απαγόρευσης δεν κατέβασε ποτέ την εικόνα της Παναγίας από το χειρουργικό θάλαμο. Όταν τον ανάγκασαν να το κάνει, απλά σταμάτησε να χειρουργεί. Χειρούργησε ξανά μόνο όταν ανέβηκε πάλι στον τοίχο η εικόνα της Παναγίας.
Ο Στάλιν που τόλμησε και έστειλε στη Σιβηρία για να πεθάνουν τους ήρωες στρατιώτες του που μόλις είχαν νικήσει τις δυνάμεις του Άξονα, ο ίδιος Στάλιν αποδέχθηκε το ράπισμα πίστης και αξιοπρέπειας του Αρχιεπισκόπου Λουκά, ο οποίος απείχε από την απονομή (αντίδραση αδιανόητη εκείνη την εποχή), χαρίζοντας το χρηματικό ποσό από το βραβείο Στάλιν στους φτωχούς.
Για 55 ολόκληρα χρόνια προκαλούσε με τη ζωή, την πίστη και τα λόγια του, τις δυνάμεις του κακού και τις νικούσε καθημερινά, αποδεικνύοντας το μεγαλείο της θείας προστασίας.
Ο Άγιος Λουκάς αποδεικνύει περίτρανα πως όποιον ο Θεός αποφάσισε να διατηρήσει, ούτε δεινά πολέμων, ούτε εξορίες σε πολικές θερμοκρασίες, αλλά ούτε καν οι φυλακές της Σιβηρίας μπόρεσαν να λυγίσουν.
Στις 11 Ιουνίου εορτάζεται η μνήμη του Αρχιεπισκόπου Λουκά. Μετά την κοίμησή του, πλήθος θαυμάτων και θαυμαστών θεραπειών καταγράφονται σε όλο τον κόσμο.
Πιστοί που επικαλούνται το όνομά του και προσεύχονται σε αυτόν, βρίσκουν θεραπεία. Η Εκκλησία τον ανακηρύσσει Άγιο, αφού ήδη εν ζωή είχε αναγνωριστεί ως τέτοιος από τον πιστό λαό.
Ο Βαλεντίν Βόινο-Γιασενέτσκι και μετέπειτα Άγιος Λουκάς, για 50 ολόκληρα χρόνια χάρισε ελπίδα και πνευματική δύναμη σε ένα ταλαιπωρημένο λαό, που στερήθηκε την ελευθερία του, την ιστορία του και τη θρησκεία του. Τώρα, σαν Άγιος ολόκληρης της Ορθοδοξίας, χαρίζει ελπίδα και δύναμη, σε οποιονδήποτε διαβάσει τη ζωή του και τις ομιλίες του.