Με μήκος μικρότερο των 100 μέτρων (93 μ.), η οδός Μαραθώνος ενώνει την οδό Υμηττού με την οδό Σαρανταπόρου, βρισκόμενη ανάμεσα στις οδούς 25ης Μαρτίου και Στρατηγού Κοκκόλα.
Μαραθώνας: Αρχαιότατη πόλη και σημερινή κωμόπολη της Αττικής στην ομώνυμη πεδιάδα, που μαζί με τους γειτονικούς Δήμους της Οινόης, Προβαλίνθου και Τρικορύθου αποτελούσαν τη λεγόμενη Ιωνική Τετράπολη. Λέγεται ότι πήρε την ονομασία του είτε από τον Αρκάδα Μάραθον, που συνόδευσε τους Διόσκουρους όταν εξεστράτευσαν εναντίον του Θησέως για να πάρουν πίσω την αδελφή τους Ελένη, είτε από το φυτό μάραθος, που αφθονούσε εκεί.
Στην πεδιάδα του Μαραθώνος ο Θησεύς σκότωσε τον περιώνυμο Μαραθώνιο Ταύρο. Επίσης κατά τη μυθολογία η σπηλιά του Μαραθώνος ήταν η διαρκής διαμονή των Νυμφών. Στην πόλη λατρευόταν ιδιαίτερα ο Ηρακλής και υπήρχε και ιερόν Αιπώλιον του Πανός. Η πεδιάδα του Μαραθώνος δοξάστηκε από την περίφημη μάχη που έγινε εκεί το 490 π.Χ. ανάμεσα στους Αθηναίους -και τους λίγους Πλαταιείς συμμάχους τους- και τους Πέρσες, που ήταν και η πρώτη μεγάλη μάχη των Περσικών Πολέμων.
Οι 10.000 Αθηναίοι και οι 1.000 Πλαταιείς πολεμιστές είχαν ως αρχηγό τον Μιλτιάδη, ενώ ο πολυάριθμος (100.000 ή κατ’ άλλους 50.000 ανδρών περίπου) στρατός των Περσών, που στάλθηκε από το βασιλιά των Περσών Δαρείο Α’, είχε αρχηγούς τον Δάτιν και τον Αρταφέρνη. Στη μάχη αυτή οι Έλληνες νίκησαν κατά κράτος τους Πέρσες και τους καταδίωξαν μέχρι τα πλοία τους, αναγκάζοντάς τους έτσι να γυρίσουν άπρακτοι και με μεγάλες απώλειες στη χώρα τους. Για τη διεξαγωγή της νικηφόρας μάχης στο Μαραθώνα αποφασιστική ήταν η ψήφος του πολεμάρχου Καλλιμάχου (που έπεσε πρώτος στη μάχη), με την οποία δόθηκε η αρχηγία στον Μιλτιάδη.
Η μεγάλη νίκη αναγγέλθηκε, κατά την παράδοση, στην Αθήνα από δρομέα πολεμιστή (τον Ευκλή) που, περνώντας από δίοδο ανάμεσα στην Πεντέλη και την Πάρνηθα, έτρεξε κατ’ ευθείαν στην Αθήνα και πέθανε αμέσως μόλις έφθασε, αφού πρόλαβε να φωνάξει το «Νενικήκαμεν». Προς τιμήν του γεγονότος αυτού καθιερώθηκε στους νεότερους χρόνους διεθνώς το αγώνισμα του Μαραθωνίου Δρόμου, μήκους 42 χλμ. περίπου (όση η απόσταση ανάμεσα στο Μαραθώνα και την Αθήνα).
Οι 192 Αθηναίοι που έπεσαν στη μάχη τάφηκαν σε μεγαλοπρεπή τύμβο, ενώ σε άλλη θέση τάφηκαν οι πεσόντες Πλαταιείς. Στη στήλη του Αριστίωνος που στήθηκε στο Μαραθώνα, έργο του γλύπτη Αριστοκλέους (6ος-5ος αι. π.Χ.) και της οποίας αντίγραφο έχει στηθεί σήμερα κοντά στον Τύμβο (το πρωτότυπο ανακαλύφθηκε το 1839 στη Βελανιδέζα και σήμερα είναι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο), αναγράφηκε το περίφημο επίγραμμα του Σιμωνίδου: «Ελλένων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι, χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν».
Οι ανασκαφές στην περιοχή του Μαραθώνος έφεραν στο φως πολλές αρχαιότητες, ανάμεσα στις οποίες και μεγάλο θολωτό μυκηναϊκό τάφο. Άλλες σωζόμενες αρχαιότητες είναι ο περίφημος Τύμβος (υπάρχει κάποια αμφισβήτηση του εάν ο υπάρχον τύμβος είναι ο πραγματικός τόπος ταφής των πεσόντων Μαραθωνομάχων), οι τάφοι των Πλαταιέων, το σπήλαιο του Πανός κ.ά.
Μάχη έγινε στο Μαραθώνα και στις 6 Ιουλίου 1824, ανάμεσα στους Έλληνες, υπό τους Ιω. Γκούρα και Διον. Ευμορφόπουλο και τους Τούρκους του Ομέρ Πασά της Καρύστου, με απόλυτη επικράτηση των Ελλήνων.
⇒ Με πληροφορίες από: «Οδωνυμικά του Χολαργού» (2004, Εκδ. πρ. Δήμου Χολαργού)