ΟΔΩΝΥΜΙΚΑ ΧΟΛΑΡΓΟΥ: Οδός Νάξου

Η μικρή σε μήκος και πλάτος οδός Νάξου, που ξεκινά από τη συμβολή της οδού Κεφαλληνίας με τη 17ης Νοεμβρίου και καταλήγει στην οδό Ζακύνθου, αποτελεί τον έναν από τους τέσσερις δρόμους περιμετρικά του Δημοτικού Σταδίου «Μαρκ Μαρσώ», καθώς και έναν από τους είκοσι ολόκληρης της πόλης με ονομασία νησιωτικής προέλευσης.

Νάξος: Το μεγαλύτερο και ευφορότερο από τα νησιά των Κυκλάδων. Ανήκει στην επαρχία Νάξου και έχει πρωτεύουσα την ομώνυμη κωμόπολη. Κύριο προϊόν της είναι η σμύριδα, από την οποία κατασκευάζονται σμυριδοτροχοί, σμυριδόπανο και σμυριδόχαρτο, που χρησιμοποιούνται για τη λείανση και στίλβωση μετάλλων (η σμύριδα δεν πρέπει να συγχέεται με τη ναξία λίθο, πέτρα που χρησιμοποιείται επίσης στα ακόνια και που πήρε το όνομά της από την αρχαία πόλη Νάξο της Κρήτης). Το μάρμαρο της Νάξου είναι σχεδόν εφάμιλλο της Πάρου. Άλλα προϊόντα της είναι δημητριακά, πατάτες, λάδι, κρασί, εσπεριδοειδή και τυροκομικά.

Κατά την αρχαιότητα είχε διάφορες ονομασίες (Δία, Στρογγύλη, Μικρά Σικελία κ.ά.). Για την προέλευση της λέξης Νάξος δίνονται πολλές ερμηνείες. Κατά μία από αυτές πήρε την ονομασία της από τον Νάξον, γιο του Ενδυμίωνος, ηγεμόνα των Καρών που εγκαταστάθηκαν εκεί. Κατά τη μυθολογία εκεί, μετά από εντολή του Απόλλωνος, εγκατέλειψε ο Θησεύς την Αριάδνη (την εποχή εκείνη το νησί λεγόταν Δία). Στην αρχαία Νάξο ελατρεύοντο ο Διόνυσος (η Νάξος ήταν σημαντικό κέντρο λατρείας του), ο Απόλλων, ο Ζευς κ.ά. Στον όρμο Απόλλωνος, στη βόρεια ακτή του νησιού, υπάρχει ένα μισοτελειωμένο τεράστιο (ύψ. 10 μ.) μαρμάρινο άγαλμα του Διονύσου.

Οι αρχαιότεροι κάτοικοί της ήταν Θράκες, Κάρες, Κρήτες, Ίωνες. Έφθασε στην πιο μεγάλη ακμή της τον 6ο αι. π.Χ. (με τύραννο τον Λύγδαμιν), οπότε έγινε μεγάλο ναυτικό, εμπορικό και καλλιτεχνικό κέντρο. Τον 5ο αι. π.Χ. ερημώθηκε από τους Πέρσες. Μετά καταλήφθηκε διαδοχικά από τους Αθηναίους, Μακεδόνες, Πτολεμαίους της Αιγύπτου, Ρωμαίους, Βυζαντινούς. Το 1207 περιήλθε στον Βενετό Μάρκο Σανούδο, που κατέλαβε και άλλα νησιά και ίδρυσε το Δουκάτο της Νάξου.

Μετά περιήλθε σε διάφορους φράγκικους οίκους, στον Χαϊρεντίν Βαρβαρόσσα (1537) και τελικά στους Τούρκους (1566). Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας γνώρισε καταστροφές και λεηλασίες τόσο από τους άρχοντες όσο και από τους πειρατές. Κατά τα έτη 1770-1774 ανήκε στη Ρωσία και (για λίγες μέρες το 1826) στην Αυστρία. Στα υπόλοιπα χρονικά διαστήματα ανήκε στην Τουρκία. Δεν έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην Επανάσταση του 1821. Απελευθερώθηκε μαζί με τα άλλα νησιά των Κυκλάδων το 1829.

Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε καταληφθεί από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς (1941-44). Σώζονται πολλά και σημαντικά ερείπια από την αρχαιότητα και τη Φραγκοκρατία, από τα οποία ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για την περιώνυμη «Πορτάρα», μία τεράστια μαρμάρινη θύρα, υπόλειμμα του ναού του Απόλλωνος (530 π.Χ.), η οποία υψώνεται μεγαλόπρεπα στο νησάκι των Παλατιών, κοντά στην πόλη της Νάξου. Περίφημα ήταν επίσης τα νομίσματα της Νάξου.

⇒ Με πληροφορίες από: «Οδωνυμικά του Χολαργού» (2004, Εκδ. πρ. Δήμου Χολαργού)